ปาร์ตี้ลิสต์ไม่สูญเปล่า : ระบบเลือกตั้งกับโอกาสจริงของพรรคเล็กในสมรภูมิ 2569

ปาร์ตี้ลิสต์ไม่สูญเปล่า : ระบบเลือกตั้งกับโอกาสจริงของพรรคเล็กในสมรภูมิ 2569

หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการตัดสินใจของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง คือ ความเข้าใจเกี่ยวกับระบบเลือกตั้ง โดยเฉพาะการเลือก สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ ซึ่งยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนอยู่ไม่น้อย ว่าการลงคะแนนให้พรรคการเมืองขนาดเล็กจะทำให้คะแนนเสียงสูญเปล่า

อย่างไรก็ตาม ภายใต้ระบบเลือกตั้งปัจจุบัน คะแนนบัญชีรายชื่อจะถูกนำมาคำนวณในระดับประเทศ และสามารถแปรเปลี่ยนเป็นจำนวนที่นั่งในสภาได้ หากพรรคสามารถสะสมคะแนนรวมได้ถึงเกณฑ์ที่กำหนด ซึ่งทำให้พรรคเล็กที่ไม่มีฐานเสียงในระดับเขต ยังมีโอกาสเข้าสู่สภาได้จริง

นักวิเคราะห์การเมืองชี้ว่า ระบบดังกล่าวเปลี่ยนสมรภูมิการเลือกตั้งจากการแข่งขันเชิงพื้นที่ มาเป็นการแข่งขันเชิง “ความเชื่อมั่น” และ “ภาพจำของพรรค” มากขึ้น พรรคที่สามารถรักษาฐานคะแนนจากกลุ่มผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่ไม่เลือกพรรคใหญ่ อาจกลายเป็นผู้ได้เปรียบในเกมบัญชีรายชื่อ

ในบริบทนี้ พรรคทางเลือกใหม่ ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในพรรคเล็กที่วางกลยุทธ์สอดคล้องกับโครงสร้างระบบเลือกตั้ง โดยไม่ทุ่มทรัพยากรไปกับการช่วงชิงเขตเลือกตั้ง แต่เน้นการสื่อสารเชิงแนวคิด และการสร้างการรับรู้ในระดับประเทศ ผ่านภาพลักษณ์ของพรรคที่ไม่ผูกติดกับขั้วอำนาจ และมีทีมผู้สมัครที่มาจากภาคส่วนหลากหลาย

นักวิชาการบางส่วนประเมินว่า หากคะแนนเสียงของกลุ่มผู้ลังเลในช่วงโค้งสุดท้ายไหลไปยังพรรคเล็กอย่างมีนัยสำคัญ อาจทำให้สมการปาร์ตี้ลิสต์หลังการเลือกตั้งแตกต่างจากที่หลายฝ่ายคาดการณ์ไว้//